Spanje koppelt nieuwe datacenters aan harde eisen voor groene stroom en digitale soevereiniteit

Spanje wil de groei van datacenters veel nadrukkelijker koppelen aan de beschikbaarheid van duurzame energie. Nieuwe datacenters van 1 MW of groter moeten volgens een ontwerpbesluit ieder uur minimaal 80 procent van hun elektriciteitsverbruik kunnen afdekken met hernieuwbare energie. Wie structureel niet aan de eisen voldoet, kan uiteindelijk zelfs zijn aansluiting op het elektriciteitsnet verliezen. Daarmee kiest Spanje voor een veel directere koppeling tussen de groei van digitale infrastructuur en investeringen in nieuwe energiecapaciteit.

Dat meldt TNW. De Spaanse regering heeft het voorstel inmiddels officieel voor publieke consultatie vrijgegeven. Die loopt van 27 augustus tot en met 4 september 2026. De regels hebben niet alleen betrekking op energie, maar ook op waterverbruik, efficiency en digitale soevereiniteit.

Vooral de eis rond hernieuwbare energie kan grote gevolgen hebben voor datacenteroperators. Veel bedrijven werken nu met Power Purchase Agreements of garanties van oorsprong waarmee het elektriciteitsverbruik over een heel jaar wordt gecompenseerd met duurzame productie. Spanje wil een veel sterkere relatie leggen tussen het moment waarop een datacenter elektriciteit verbruikt en het moment waarop duurzame elektriciteit wordt geproduceerd. Zolang hernieuwbare energie minder dan 90 procent van de Spaanse elektriciteitsmix vormt, moet ten minste 80 procent van het datacenterverbruik op uurbasis met duurzame productie worden afgedekt.

Dat maakt de opgave aanzienlijk ingewikkelder. Zonnepanelen produceren immers 's nachts niets en ook windenergie is niet continu beschikbaar, terwijl een datacenter juist 24 uur per dag een relatief constante belasting vormt. In de praktijk kan de Spaanse aanpak daardoor ook de behoefte aan energieopslag, flexibele contracten en een combinatie van verschillende duurzame energiebronnen vergroten.

Daar komt een tweede eis bij: de duurzame elektriciteit moet in belangrijke mate afkomstig zijn uit nieuwe productiecapaciteit. Volgens het Spaanse ministerie moet iedere nieuwe megawatt aan elektriciteitsvraag worden ondersteund door een overeenkomstige hoeveelheid nieuwe hernieuwbare opwekcapaciteit die in de 18 maanden voorafgaand aan de ingebruikname van het datacenter is gerealiseerd. Dat kan via eigen opwek of via langlopende energiecontracten.

Niet simpelweg opkopen

De gedachte hierachter is dat nieuwe datacenters niet simpelweg bestaande groene elektriciteit moeten opkopen die anders beschikbaar zou zijn voor woningen, industrie of transport. De komst van grote nieuwe elektriciteitsverbruikers moet volgens Madrid daadwerkelijk leiden tot extra duurzame productie.

Die keuze hangt direct samen met de snel groeiende vraag naar netcapaciteit. De Spaanse overheid meldt dat alleen al via het transmissienet meer dan 6 GW aan aansluitcapaciteit voor datacenters is toegekend. Via distributienetten is sinds 2020 nog eens ongeveer 6 GW toegewezen. Dat is aanzienlijk meer dan de 3,5 tot 4 GW elektrische vraag die Spanje rond 2030 verwachtte op basis van zijn AI-strategie.

De overheid vreest daarom dat datacenters een steeds groter deel van de beschikbare netcapaciteit opeisen en daarmee onder meer de elektrificatie van industrie en transport kunnen bemoeilijken. Zonder aanvullende duurzame productie zou de groei bovendien kunnen leiden tot meer inzet van gascentrales en hogere elektriciteitsprijzen, stelt het ministerie volgens TNW.

Ook de efficiency van datacenters wordt onderdeel van de toegang tot het elektriciteitsnet. Spanje wil aansluiten bij het hoogste niveau van het Europese labelsysteem voor datacenters dat momenteel wordt ontwikkeld.

Totdat dat systeem naar verwachting in augustus 2027 volledig van toepassing wordt, wil Spanje maximumwaarden hanteren van 1,15 voor Power Usage Effectiveness (PUE) en 0,1 voor Water Usage Effectiveness (WUE). Daarmee richt het voorstel zich nadrukkelijk niet alleen op elektriciteitsverbruik, maar ook op het watergebruik van koelsystemen.

Dat laatste is voor Spanje extra relevant vanwege de regelmatig voorkomende droogte en de druk op de beschikbare watervoorraden.

Ook digitale soevereiniteit telt mee

Opmerkelijk is dat de Spaanse regering de beschikbaarheid van netcapaciteit tevens koppelt aan digitale soevereiniteit. De exploitant van een datacenter moet in de Europese Unie gevestigd zijn. Operationele gegevens die onder zijn controle vallen moeten binnen de EU blijven, terwijl ondersteuning vanuit derde landen controleerbaar en traceerbaar moet zijn. Ook moeten maatregelen worden getroffen tegen verzoeken van buitenlandse autoriteiten om toegang tot data wanneer dergelijke verzoeken strijdig zijn met Europees recht.

Voor systemen en gegevens van Spaanse overheidsorganisaties gaan de eisen verder. Gegevens, metadata, telemetrie, logs, replica's en back-ups moeten dan uitsluitend binnen de Europese Unie worden verwerkt, opgeslagen en overgedragen.

Daarmee gebruikt Spanje een schaars product – netcapaciteit – in feite dus als instrument om behalve duurzaamheid ook Europese digitale autonomie af te dwingen.

Netcapaciteit wordt selectie-instrument

De voorgestelde regels gelden in hoofdzaak voor nieuwe datacenters met minimaal 1 MW aansluitvermogen. Voor datacenters vanaf 500 kW IT-vermogen gaan daarnaast rapportageverplichtingen gelden over onder meer energiegebruik, hernieuwbare energie en de watervoetafdruk.

Overtredingen hoeven niet onmiddellijk tot afsluiting te leiden. Het ontwerp voorziet ook in hogere netwerktarieven en toeslagen. Bij ernstige en herhaalde overtredingen kan uiteindelijk wel het recht op toegang tot en aansluiting op het elektriciteitsnet worden ingetrokken.

Andere discussie

Het Spaanse beleid laat daarmee zien hoe sterk de discussie over datacenters aan het veranderen is. Tot enkele jaren geleden draaide die vooral om de vraag óf voldoende stroom en grond beschikbaar waren. Madrid wil nu een stap verder gaan: beschikbare capaciteit moet volgens de regering worden toegewezen aan projecten die niet alleen technisch en economisch haalbaar zijn, maar ook aantoonbaar bijdragen aan extra hernieuwbare energie, efficiënt omgaan met water én passen binnen Europese doelstellingen voor digitale soevereiniteit.

Voor de Europese datacentersector kan vooral die koppeling tussen netaansluiting en duurzaamheid interessant worden. Spanje beschikt over veel zonne- en windenergie en is de afgelopen jaren juist daardoor aantrekkelijker geworden als locatie voor nieuwe datacenters. Het land lijkt die sterke uitgangspositie nu te willen gebruiken om veel strengere voorwaarden aan verdere groei te verbinden. De komende consultatie moet uitwijzen hoeveel daarvan uiteindelijk in de definitieve regelgeving overeind blijft.