Netbeheerders voorzien tot 2028 recordinvesteringen in energienet

De Nederlandse netbeheerders hebben de investeringsplannen voor elektriciteit en gas (IP’s) voor 2026 definitief vastgesteld, na goedkeuring door de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Hiermee kunnen de netbeheerders de komende jaren volop aan de slag met de uitbreiding en het onderhoud van het energienet – een cruciale stap in een tijdperk van versnelde elektrificatie en groeiende energievraag. Tot en met 2028 zullen jaarlijks meer dan 15 miljard euro worden geïnvesteerd in het energienet, de hoogste investering ooit in de Nederlandse energietransitie, aldus Netbeheer Nederland.

Uitdagingen: ruimte, personeel en vergunningen

De uitvoering van deze plannen kent echter aanzienlijke uitdagingen, schrijft Netbeheer Nederland. Beperkte fysieke ruimte, een tekort aan gespecialiseerd technisch personeel en langdurige vergunningstrajecten dreigen de projecten te vertragen. Om vertraging te beperken en de uitvoering beheersbaar te houden, benadrukken netbeheerders het belang van gerichte keuzes. Zij zijn verantwoordelijk voor een betrouwbare en toegankelijke energievoorziening, maar de uiteindelijke beslissingen over netuitbreidingen zijn ook politieke keuzes die afwegingen vereisen tussen maatschappelijke belangen.

De ACM onderstreept in een brief aan de minister van Klimaat en Groene Groei dat duidelijke keuzes onontbeerlijk zijn. Naast netuitbreiding is slimmer gebruik van het bestaande net noodzakelijk. Dit vraagt om inzet van zowel netbeheerders als klanten, bijvoorbeeld door het aanbieden van flexibele producten die de belasting van het net kunnen verminderen.

In 2024 hebben TenneT, Enexis, Liander en Stedin afspraken gemaakt met de ACM om de transparantie en navolgbaarheid van grote elektriciteitsprojecten in de investeringsplannen te verbeteren. Eerdere versies boden onvoldoende inzicht in de onderliggende knelpunten en de keuzes die netbeheerders maken. De nieuwe plannen geven nu beter weer waarom bepaalde projecten prioriteit krijgen en wat dit betekent voor de uitvoeringsplanning. Volgens de ACM hebben de netbeheerders deze afspraken goed ingevuld in hun meest recente investeringsplannen. Hierdoor kunnen netgebruikers, gemeenten, provincies en andere partijen beter begrijpen hoe prioriteiten worden gesteld.

De investeringsplannen, die om de twee jaar worden gepubliceerd, zijn gebaseerd op scenario’s die in samenwerking met zo’n zestig stakeholders zijn ontwikkeld. Denk hierbij aan gemeenten, provincies, marktpartijen en maatschappelijke organisaties. Deze scenariovorming legt de basis voor de uitbreidingskeuzes. Het proces voor de scenario’s van de investeringsplannen 2028 is inmiddels gestart.

Voor de datacenterindustrie is deze ontwikkeling van groot belang. De exponentiële groei in energievraag, mede gedreven door datacenters, vraagt om een robuust en schaalbaar energienet. De recordinvesteringen bieden kansen voor betrouwbaardere stroomvoorziening, maar de uitdagingen – zoals capaciteitsbeperkingen en vertragingen – vragen om proactieve samenwerking met netbeheerders. Denk aanflexibele energiecontracten om piekbelasting te spreiden. lokale energieopwekking om afhankelijkheid van het net te verminderen en deelname aan pilotprojecten voor slim netgebruik.