Europa wil met ÆTHER eigen AI-gigafabrieken bouwen

Een consortium van Europese technologie-, energie-, cloud- en industriebedrijven wil laten zien dat Europa niet alleen kunstmatige intelligentie kan gebruiken, maar ook zelf de infrastructuur kan bouwen waarop die AI draait. Onder de naam ÆTHER werken onder meer 2CRSi, SiPearl, Axelera AI, Viridien, OUTSCALE van Dassault Systèmes, Électricité de Strasbourg, Socomec, Equans, Demathieu Bard, Nhood, Projex en Haffner Energy samen aan een netwerk van Europese AI-gigafabrieken.

Het consortium heeft aangekondigd zich kandidaat te stellen voor de AI Gigafactory-oproep van de Europese Commissie. Die oproep maakt deel uit van de bredere Europese strategie rond digitale en industriële soevereiniteit. De kern van het project is duidelijk: Europa moet zijn eigen AI-infrastructuur kunnen ontwerpen, bouwen, voeden, exploiteren en opschalen.

De eerste concrete stap moet worden gezet in de regio Straatsburg. ÆTHER Infrastructures, het projectbedrijf achter het initiatief, voert vergevorderde onderhandelingen over de overname van twee industriële locaties. Die moeten worden omgebouwd tot AI-compute campussen. De eerste locatie, FR-SXB1, zou in 2027 operationeel moeten worden, op voorwaarde dat de overname eind oktober 2026 is afgerond. Een tweede locatie, FR-SXB2, moet enkele maanden later volgen, mits de overname daarvan eind december 2026 rond is.

Nieuw model

In de eerste fase moeten de twee sites samen goed zijn voor 42 megawatt elektrisch vermogen. Binnen twaalf maanden na ingebruikname wil het consortium daar nog eens 40 megawatt aan toevoegen. Op langere termijn mikt ÆTHER op meer dan 400 megawatt, afhankelijk van de beschikbaarheid op het elektriciteitsnet en de voorstellen van de Franse netbeheerder RTE.

De keuze voor Straatsburg is niet toevallig. De regio ligt in het hart van Europa, dicht bij Europese instellingen en midden in de economische corridor langs de Rijn. Daarmee krijgt het project niet alleen een technologische, maar ook een geopolitieke lading.

ÆTHER wil echter meer zijn dan een groot datacenterproject. Het consortium presenteert het initiatief als een industrieel model waarin high-performance computing, soevereine cloud, energiehergebruik, wetenschappelijk onderzoek, regionale ontwikkeling en industriële innovatie samenkomen.

5 uitgangspunten

Daarbij hanteert ÆTHER vijf uitgangspunten. Het eerste is dat geen nieuwe grond moet worden onttrokken aan de natuur. Door (her)gebruik te maken van bestaande industriële locaties wil het consortium de ruimtelijke impact beperken en bestaande terreinen een nieuwe economische functie geven. Partijen als Nhood, Demathieu Bard en Equans moeten daarbij hun expertise in vastgoedtransformatie, bouw, energie en technische installaties inbrengen.

Een tweede pijler is de herindustrialisering van de Europese high-performance computing-keten. Serverbouwer 2CRSi, chipontwerper SiPearl en AI-chipbedrijf Axelera AI moeten bijdragen aan de uitrol van tienduizenden processors en accelerators voor het trainen en gebruiken van AI-modellen. Daarmee wil het consortium ook Europese hardwaretechnologie sneller naar grootschalige toepassing brengen.

De derde pijler draait om energie. Voor AI-infrastructuur is toegang tot grote hoeveelheden betrouwbare elektriciteit cruciaal. Tegelijkertijd ligt juist daar een van de grootste maatschappelijke en politieke gevoeligheden rond datacenters. Met partners als Électricité de Strasbourg, Socomec, Projex en Haffner Energy wil ÆTHER inzetten op koolstofarme energie, energieopslag, slim energiebeheer en mogelijk ook lokale biomassatoepassingen. Het consortium wil daarmee aantonen dat de groei van AI-infrastructuur beter kan worden verbonden met de energietransitie.

De vierde pijler is datasoevereiniteit. De infrastructuur moet worden geëxploiteerd door Europese partijen. Viridien brengt ervaring in met grootschalige HPC-omgevingen voor wetenschappelijke en industriële toepassingen. OUTSCALE, onderdeel van Dassault Systèmes, voegt daar expertise aan toe op het gebied van soevereine cloudomgevingen voor kritieke en gereguleerde sectoren. Het doel is om bedrijven, overheden en onderzoeksinstellingen AI-modellen te laten ontwikkelen en draaien in omgevingen waarin data, intellectueel eigendom en operationele controle binnen Europese kaders blijven.

De vijfde pijler tenslotte is regionale inbedding. De regio Grand Est en de Eurometropool Straatsburg hebben hun steun voor het project uitgesproken. Zij zien in ÆTHER niet alleen een AI-project, maar ook een kans voor economische ontwikkeling, werkgelegenheid en herindustrialisering.

Interessante kans

Volgens Alain Wilmouth, voorzitter van 2CRSi en initiatiefnemer van het consortium, biedt kunstmatige intelligentie een historische kans voor de herindustrialisering van Europa. Zijn boodschap is dat de benodigde expertise al op het continent aanwezig is, maar dat die nu op schaal moet worden samengebracht.

Ook SiPearl benadrukt dat de waarde van het project ligt in de combinatie van Europese technologieën. Het bedrijf wil zijn energiezuinige high-performance processors koppelen aan AI-versnellers van Axelera AI en high-density servers van 2CRSi. Daarmee moet een Europese hardwarebasis ontstaan voor zware AI-workloads.

De timing van ÆTHER is uiteraard interessant. Wereldwijd investeren de Verenigde Staten, China en grote cloudproviders miljarden in AI-datacenters, chips en energiecapaciteit. Europa wil voorkomen dat het in die race alleen afnemer wordt van buitenlandse technologie. Met projecten als ÆTHER probeert het continent een eigen positie op te bouwen in de volledige AI-keten: van chip en server tot cloud, energievoorziening en operationeel beheer.

Of ÆTHER daadwerkelijk uitgroeit tot het begin van een Europees netwerk van AI-gigafabrieken, hangt nog af van financiering, netcapaciteit, vergunningen, overnames en de uitkomst van de Europese selectieprocedure. Maar de ambitie is duidelijk. Europa wil niet alleen meedoen in kunstmatige intelligentie, maar ook de onderliggende infrastructuur op eigen bodem kunnen controleren.