Euralarm waarschuwt voor nieuwe cyberrisico’s rond brandveiligheid

Branddetectiesystemen zijn allang niet meer alleen installaties die rook, hitte of vlammen signaleren en vervolgens een alarm activeren. Door digitalisering, cloudmonitoring en diensten op afstand veranderen ze steeds meer in intelligente, verbonden systemen. Dat biedt grote voordelen voor gebouwbeheerders, installateurs en onderhoudspartijen, maar vraagt ook om een andere kijk op cyberbeveiliging. Die boodschap staat centraal in een nieuw whitepaper van Euralarm over brandveiligheid in een connected wereld.

Veel false positives

Volgens Euralarm bevindt brandveiligheid zich op een belangrijk kantelpunt. Detectie, beheer op afstand, data-analyse en cyberbeveiliging groeien naar elkaar toe. Daardoor verschuift brandveiligheid van een vooral lokale technische installatie naar een onderdeel van de digitale gebouwinfrastructuur. Voor gebouwexploitanten en dienstverleners betekent dit dat branddetectie niet langer los kan worden gezien van bredere thema’s als bedrijfscontinuïteit, duurzaamheid, IT-beveiliging en wet- en regelgeving.

Een belangrijke aanleiding voor deze ontwikkeling is het grote aantal valse alarmen. In sommige Europese landen is volgens Euralarm meer dan 85 procent van de brandalarmen afkomstig van branddetectie- en alarmsystemen uiteindelijk vals alarm. Dat is niet alleen hinderlijk voor gebruikers, maar kan ook leiden tot verstoring van bedrijfsprocessen, onnodige inzet van hulpdiensten en afnemend vertrouwen in brandveiligheidssystemen. Zeker in gebouwen waar continuïteit cruciaal is, zoals zorginstellingen, industriële omgevingen, logistieke centra en datacenters, kan een vals alarm flinke operationele gevolgen hebben.

Monitoren en analyseren

Connected branddetectiesystemen kunnen helpen om dit probleem terug te dringen. Door systemen op afstand te monitoren en data slimmer te analyseren, krijgen beheerders en onderhoudspartijen sneller inzicht in de status van sensoren, melders en centrale apparatuur. Storingen of afwijkingen kunnen eerder worden herkend, waardoor onderhoud vaker preventief kan plaatsvinden in plaats van reactief. Ook kunnen diagnoses op afstand worden uitgevoerd, zodat een monteur niet voor elke melding direct naar locatie hoeft.

Dat laatste is niet alleen praktisch, maar sluit ook aan bij bredere trends in de gebouwde omgeving. Euralarm wijst op klimaatverandering, energie-efficiëntiedoelstellingen en het tekort aan geschoolde arbeidskrachten als factoren die de manier waarop gebouwen worden beheerd en onderhouden veranderen. Minder fysieke verplaatsingen, beter gebruik van data en efficiëntere inzet van technici kunnen bijdragen aan duurzamere en beter beheersbare gebouwoperaties.

Tegelijkertijd maakt diezelfde connectiviteit brandveiligheidssystemen gevoeliger voor digitale risico’s. Zodra systemen via netwerken of internetverbindingen bereikbaar zijn, ontstaat de noodzaak om ze te beschermen tegen ongeautoriseerde toegang, verstoring of manipulatie. Een branddetectiesysteem is immers geen gewone IT-toepassing. De beschikbaarheid en betrouwbaarheid ervan zijn direct verbonden met de veiligheid van mensen, gebouwen en bedrijfsprocessen.

Belang normen en richtlijnen

Daarom benadrukt Euralarm het belang van normen en richtlijnen. In het whitepaper worden onder meer EN 50710:2021 voor diensten op afstand, CLC/TS 50136-10 voor infrastructuur voor toegang op afstand, IEC 62443 voor industriële OT-cyberbeveiliging en ISO/IEC 27001 voor informatiebeveiligingsbeheer genoemd. Samen bieden deze kaders handvatten om verbonden brandveiligheidssystemen veilig te ontwerpen, te beheren en te onderhouden.

Vooral de principes Security by Design en Security by Default worden daarbij belangrijker. Systemen moeten vanaf het ontwerp rekening houden met beveiliging, in plaats van dat cybermaatregelen later worden toegevoegd. Ook standaardinstellingen moeten veilig zijn, zodat installateurs en beheerders niet afhankelijk zijn van handmatige aanpassingen om een basisniveau van beveiliging te bereiken.

De ontwikkeling past in een bredere beweging waarin gebouwtechnologie steeds meer onderdeel wordt van digitale infrastructuur. Branddetectie, toegangscontrole, videobewaking, gebouwbeheersystemen en alarmtransmissie raken vaker met elkaar verbonden. Dat levert nieuwe mogelijkheden op, maar maakt verantwoordelijkheden ook complexer. Installateurs, onderhoudsbedrijven, gebouwbeheerders, IT-afdelingen en beleidsmakers zullen volgens Euralarm nauwer moeten samenwerken om veiligheid, beschikbaarheid en cyberweerbaarheid in balans te houden.

Euralarm verwacht dat onderling verbonden digitale brandveiligheid in de tweede helft van dit decennium steeds vaker de norm wordt in nieuwe en gemoderniseerde gebouwen. Niet alleen omdat de technologie beschikbaar is, maar ook omdat eisen rond connectiviteit, beheer op afstand en cyberbeveiliging steeds sterker worden ingebed in de bedrijfsvoering van gebouwen en in Europese regelgevingskaders.

Brandveiligheid wordt datagedreven

Daarmee verandert ook het bedrijfsmodel voor de sector. Brandveiligheid verschuift van periodieke inspectie en lokaal onderhoud naar een meer datagedreven dienstverlening, waarin continue monitoring, analyse en preventief beheer een grotere rol spelen. Voor dienstverleners ontstaan daardoor nieuwe kansen, maar ook nieuwe verantwoordelijkheden. Wie brandveiligheidssystemen op afstand beheert, moet niet alleen verstand hebben van detectietechniek, maar ook van netwerkbeveiliging, dataverwerking en digitale continuïteit.

De kernboodschap van het Euralarm-whitepaper is daarmee duidelijk: connected brandveiligheid kan gebouwen veiliger, veerkrachtiger en duurzamer maken, maar alleen wanneer cyberbeveiliging vanaf het begin wordt meegenomen. In een wereld waarin branddetectiesystemen steeds intelligenter en sterker verbonden worden, is digitale weerbaarheid geen extra optie meer. Het wordt een basisvoorwaarde voor betrouwbare brandveiligheid.