CNN op basis van Brits onderzoek: ‘Datacenters voor AI veroorzaken lokale opwarming’

De reusachtige datacenters die kunstmatige intelligentie (AI) van rekencapaciteit voorzien, hebben niet alleen een enorme energiebehoefte, maar blijken ook een verontrustende bijwerking te hebben: ze creëren ‘hitte-eilanden’ die de omgevingstemperatuur met wel 9 graden Celsius kunnen doen stijgen. Uit nieuw onderzoek blijkt dat deze opwarming het leven van meer dan 340 miljoen mensen beïnvloedt, terwijl de bouw van dergelijke centra in hoog tempo doorgaat. Dat meldt CNN.

Wetenschappers van de Universiteit van Cambridge, onder leiding van Andrea Marinoni, analyseerden temperatuurgegevens van de afgelopen twintig jaar en vergeleken deze met de locaties van hyperscale datacenters. Uit hun studie, die overigens nog niet peer-reviewed is, blijkt dat de oppervlaktetemperatuur gemiddeld 2 graden Celsius stijgt nadat een datacenter in gebruik wordt genomen. In extreme gevallen loopt de temperatuurstijging op tot 9 graden Celsius.

De onderzoekers richtten zich op meer dan 6000 datacenters buiten dichtbevolkte steden, om verstoringen door andere factoren (zoals industrie of stadsverwarming) uit te sluiten. Ze filterden ook seizoensinvloeden en globale opwarmingstrends weg. De resultaten waren wereldwijd consistent: in de Mexicaanse regio Bajío, een groeiende datacenter-hub, steeg de temperatuur onverklaarbaar met 2 graden in twintig jaar. Eenzelfde patroon werd waargenomen in Aragón, Spanje, waar een lokale stijging van 2 graden niet in omliggende provincies werd gezien.

Impact reikt verder dan directe omgeving

Opvallend is dat de opwarming niet beperkt blijft tot de directe omgeving van de datacenters. Temperatuurstijgingen werden gemeten tot 10 kilometer verderop. Dit betekent dat miljoenen mensen de gevolgen ondervinden. Dit is extra zorgwekkend nu de bouw van AI-datacenters de komende jaren verder zal toenemen, terwijl klimaatverandering nu al hittegolven verergert.

“De geplande groei van datacenters kan dramatische gevolgen hebben voor het milieu, het welzijn van mensen en de economie”, waarschuwt Marinoni tegenover CNN. Hij pleit voor meer discussie over hoe de impact van AI kan worden beperkt, zonder de technologische vooruitgang te remmen.

Deborah Andrews, emeritus hoogleraar duurzaam ontwerp aan de London South Bank University, noemt de studie baanbrekend: “De ‘AI-goudkoorts’ lijkt good practices en systeemdenken voorbij te streven. De ontwikkeling gaat veel sneller dan de zoektocht naar duurzamere alternatieven.”

“Het probleem is niet dat datacenters groeien, maar dat de groei nog te vaak wordt benaderd alsof alleen rekencapaciteit telt”, zegt Marco Verzijl, voorzitter van de stichting Save Energy Foundation. “Wat onderbelicht blijft, is de échte systeembelasting: stroom, netcapaciteit, water, restwarmte en locatiegebonden impact. Precies daar moet de sector transparanter en slimmer worden.”

Andere experts, zoals Ralph Hintemann van het Borderstep Instituut, benadrukken dat meer onderzoek nodig is om de bevindingen te bevestigen. “De gerapporteerde effecten lijken erg hoog”, zegt hij. “Wat klimaatverandering betreft, blijven de uitstoot door energieproductie voor datacenters nog altijd de grootste zorg.”

Marinoni hoopt dat het onderzoek een wake-upcall is: “Er is misschien nog tijd om een andere koers te kiezen, zonder de vraag naar AI en haar voordelen voor de mensheid te beperken.”

De studie onderstreept de dringende noodzaak om duurzame koelingstechnieken, energie-efficiëntie en locatiekeuzes voor datacenters te heroverwegen – voordat de ‘hitte-eilanden’ een onomkeerbaar probleem worden.