Een balans vinden tussen kosten van datacenter en CO₂-uitstoot in het AI-tijdperk

We bevinden ons in een tijd van ongekende data-explosie, gedreven door AI, cloud computing en de toename van het aantal verbonden apparaten. Organisaties willen deze data benutten voor concurrentievoordeel, maar staan ook voor een uitdaging: hoe beheer en sla je enorme hoeveelheden data op, op een manier die zowel betaalbaar als duurzaam is?

In ons recente rapport Decarbonizing Data: Achieving Sustainability in the Age of AI onderzochten we hoe bedrijven wereldwijd omgaan met de balans tussen kosten en CO₂-reductie in datacenters. Want hoewel AI enorme kansen biedt, mag duurzaamheid niet ten koste gaan van deze innovatie.

Data-explosie: kansen en risico’s

Digitalisering raakt elk aspect van ons leven. IDC voorspelt dat de wereldwijde hoeveelheid data in 2025 uitkomt op 175 zettabyte – een duizelingwekkend getal. Deze data is de brandstof van AI, van voorspellende analyses in de zorg tot realtime fraudedetectie in de financiële sector.

Maar door die groei wordt ook de ecologische voetafdruk groter. Naar schatting was AI in 2024 verantwoordelijk voor zo’n 11 tot 20 procent van het wereldwijde stroomverbruik van datacenters. Bovendien heeft Nederland een te krap stroomnet en de verwachte stroomvraag van alleen al datacenters neemt in 2050 toe tot 70% . Als we geen actie ondernemen, dan kan dit drastisch toenemen, zeker gezien de dataverslindende aard van AI-toepassingen.

Energieverbruik is niet de enige zorg. Ook de productie, het transport en de afvalverwerking van hardware veroorzaken een aanzienlijke CO₂-uitstoot. De hoeveelheid e-waste groeit wereldwijd explosief. Het verantwoord beheren van de volledige levenscyclus van IT-infrastructuur wordt essentieel voor wie toekomstbestendig wil opereren. Nederland is daar al vrij goed mee bezig. In 2024 werd er 239 miljoen kg afgedankte elektrische apparaten, lampen, batterijen en fietsaccu’s ingezameld. Dat is bijna 15% groei ten opzichte van het vorige recordjaar 2023 (209 miljoen kilo) en staat gelijk aan het gewicht van 23 Eiffeltorens.

Verantwoordelijk innoveren

AI versnelt innovatie, maar vraagt veel van de infrastructuur van datacenters. Volgens ons onderzoek verwacht 74% van de IT-leiders dat AI binnen twee jaar hun datainfrastructuur fundamenteel verandert. Dit is niet vreemd, want AI-workloads stellen unieke eisen. Niet alleen enorme hoeveelheden ruwe opslagruimte, maar ook snelle toegang tot data en verwerking met een hoge doorvoercapaciteit. Traditionele datacenterarchitecturen (die voornamelijk zijn ontworpen voor algemene computing-toepassingen) zijn vaak niet geschikt hiervoor. Daarom heroverwegen organisaties alles, van de keuze van opslagmedia tot het ontwerp van datacenters.

Tegelijkertijd zegt 81% van de IT-leiders dat het verminderen van de ecologische voetafdruk een topprioriteit is. Het is dus cruciaal om een balans te vinden tussen duurzaamheid en innovatie. Wie duurzaamheid negeert, loopt risico’s: klanten, investeerders en toezichthouders eisen steeds vaker inzicht in de impact van IT. Duurzaamheid is niet langer een "nice to have", maar een randvoorwaarde voor waardecreatie.

Van kosten naar CO₂: een nieuwe KPI

Tot voor kort draaiden infrastructuurinvesteringen vooral om de ‘total cost of ownership’ (TCO). Maar nu wint een nieuwe maatstaf terrein: ‘total carbon ownership’ (TCO₂). Volgens ons onderzoek weegt 66% van de IT-beslissers CO₂-uitstoot mee in hun aankoopbeslissingen. Bedrijven die hier proactief op inspelen, zijn beter gepositioneerd om te voldoen aan toekomstige regelgeving, het vertrouwen van stakeholders te behouden én hun concurrentiepositie te versterken.

Praktische strategieën voor duurzame groei van datacenters

Gelukkig zijn er steeds meer oplossingen om deze uitdagingen het hoofd te bieden:

• Circulaire opslagoplossingen: Door opslagapparaten langer te gebruiken, onderdelen te hergebruiken en waardevolle materialen te recyclen, verkleinen bedrijven de ecologische impact aanzienlijk.
• Slimme opslagtechnologie: Moderne HDD’s en SSD’s zijn energie-efficiënter dan ooit. Door het juiste type opslag per workload in te zetten, optimaliseren bedrijven hun energieverbruik.
• Data tiering: Niet alle data vereist snelle, energie-intensieve opslag. Door data die minder vaak wordt opgevraagd te verplaatsen naar duurzame opslaglagen, besparen bedrijven kosten en verminderen ze de CO₂-uitstoot.
• Hernieuwbare energie: Steeds meer datacenters stappen over op zonne- en windenergie. Innovatieve koeloplossingen, zoals vloeistofkoeling of restwarmtehergebruik, versterken dit effect.
• Monitoring en optimalisatie: Zonder inzicht geen actie. Tools voor realtime monitoring van CO₂-uitstoot zijn essentieel voor continue verbetering.

Samen naar een duurzame digitale toekomst

Om het volledige potentieel van AI en digitale transformatie te realiseren, moeten organisaties een data-infrastructuur bouwen die niet alleen kosteneffectief en hoogwaardig is, maar ook duurzaam. Organisaties moeten duurzaamheid niet langer zien als een verplichting om aan regelgeving te voldoen, maar als een bron van innovatie en concurrentievoordeel.

Geen enkele organisatie kan dit alleen. Met de juiste strategieën, technologieën en partnerships kunnen organisaties een digitale toekomst bouwen die zowel innovatief als klimaatvriendelijk is. Het koolstofarm maken van data-infrastructuur is niet alleen het juiste om te doen, het is ook het slimste. De boodschap lijkt me duidelijk: de keuzes die we vandaag maken, bepalen de wereld van morgen. Door duurzaamheid te omarmen als kans, niet als last, creëren we waarde voor mens, milieu en bedrijven.

Maarten Guijt, Vice President Europe for Channel, Consumer and Distribution Seagate Technology