Openchip presenteert BER10 als Europese stap naar eigen processorinfrastructuur

Europa probeert al jaren zijn afhankelijkheid van niet-Europese chiptechnologie te verkleinen. Het Spaanse Openchip verklaarde deze zomer een belangrijke stap te hebben gezet met de BER10, een in Europa ontworpen processor op basis van de open RISC-V-architectuur. De chip kan Linux draaien en is volgens het bedrijf bedoeld als technologische basis voor toekomstige Europese processors voor onder meer AI, supercomputing en datacenters.

De BER10 is geen onderzoeksprototype dat alleen in een laboratorium kan worden gebruikt. Volgens Openchip gaat het om industrieel silicium waarop daadwerkelijk software en workloads kunnen worden uitgevoerd. Daarmee wil het bedrijf aantonen dat Europa niet alleen processorarchitecturen kan onderzoeken, maar ook daadwerkelijk geavanceerde chips kan ontwerpen en laten produceren. Het project werd in ongeveer tweeënhalf jaar gerealiseerd.

RISC-V als basis

Centraal in de aanpak staat RISC-V. Dit is een open instruction set architecture, oftewel de basisset instructies waarmee software met een processor communiceert. Anders dan bijvoorbeeld x86 of Arm is RISC-V niet het eigendom van één chipfabrikant of technologiebedrijf. Dat maakt de architectuur interessant vanuit het perspectief van digitale soevereiniteit. Europese bedrijven en onderzoeksinstellingen kunnen processors ontwikkelen zonder voor de basisarchitectuur afhankelijk te zijn van licenties van een niet-Europees bedrijf.

Openchip ziet juist die combinatie van open standaarden en Europees chipontwerp als belangrijk. Het bedrijf stelt dat Europa daarmee meer controle kan krijgen over de technologie waarop bijvoorbeeld cloudplatformen, AI-systemen en kritieke infrastructuur draaien.

Vier processorkernen en vectorverwerking

De BER10 bevat vier 64-bit processorkernen en kan een volledig Linux-besturingssysteem draaien. De cores ondersteunen onder meer out-of-order execution, waarbij een processor instructies niet strikt achter elkaar hoeft uit te voeren maar beschikbare rekencapaciteit zo efficiënt mogelijk probeert te benutten.

Daarnaast beschikt de processor over een brede vector processing unit. Daarmee kunnen grote aantallen vergelijkbare berekeningen tegelijkertijd worden uitgevoerd. Dat is met name interessant voor rekenintensieve toepassingen zoals wetenschappelijke simulaties, beeldverwerking en delen van AI-workloads. De processor beschikt verder over meerdere geheugenkanalen en snelle interfaces zoals PCI Express en AXI voor communicatie met andere componenten.

Opvallend is ook de productietechnologie. Openchip meldt dat BER10 gebruikmaakt van een geavanceerd sub-2-nanometer Gate-All-Around-proces (GAA). Het bedrijf ontwerpt de chips zelf, maar opereert volgens een fabless-model en heeft dus geen eigen chipfabriek.

Vooral een opstap naar datacenterchips

Voor datacenters is BER10 vooral interessant vanwege wat er hierna komt. De processor zelf lijkt vooral bedoeld als platform waarmee Openchip zijn technologie kan testen, valideren en beschikbaar stellen aan partners.

Het bedrijf werkt inmiddels aan zijn eerste product dat specifiek voor datacenters is bedoeld. Daarin worden bouwstenen gebruikt die met BER10 zijn ontwikkeld en getest. Op langere termijn wil Openchip RISC-V-gebaseerde compute accelerators ontwikkelen voor AI en high-performance computing op datacenterschaal.

Daarmee begeeft het Europese bedrijf zich op een markt die momenteel sterk wordt gedomineerd door Amerikaanse ondernemingen. Vooral voor AI-infrastructuur zijn datacenters sterk afhankelijk van processors, accelerators en bijbehorende technologie van onder andere Nvidia, AMD en Intel.

Openchip richt zich daarbij nadrukkelijk niet alleen op prestaties. Ook energie-efficiëntie, security en controle over de volledige technologie-stack spelen volgens het bedrijf een belangrijke rol. De architecturen moeten uiteindelijk schaalbaar zijn van edge-systemen tot grote HPC- en AI-installaties.

Hardware wordt onderdeel van digitale soevereiniteit

BER10 past daarmee in een bredere Europese discussie over digitale autonomie. Die discussie richt zich vaak op cloudplatformen, software en de locatie waar data worden opgeslagen. Maar uiteindelijk draaien al deze toepassingen op fysieke processors.

Een Europese cloudomgeving kan bijvoorbeeld gebruikmaken van Europese software en Europese datacenters, terwijl de onderliggende processorarchitectuur en accelerators nog steeds grotendeels afkomstig zijn van ondernemingen buiten Europa.

Openchip probeert die afhankelijkheid een niveau lager in de technologie-stack aan te pakken. Het bedrijf werkt bovendien samen met andere Europese technologiebedrijven om een bredere infrastructuur rond zijn processors te bouwen. Zo kondigden Openchip en SUSE eerder dit jaar aan samen te werken aan optimalisatie van enterprise Linux en Kubernetes voor Europese RISC-V-processors.

De introductie van BER10 betekent overigens niet dat Europa plotseling beschikt over een volwaardig alternatief voor de gevestigde processorfabrikanten. Daarvoor zijn naast goede chips ook ontwikkeltools, softwarebibliotheken, besturingssystemen, serverplatformen en vooral een groot ecosysteem nodig.

Juist daarin zit een belangrijk voordeel van gevestigde architecturen. Datacenters draaien enorme hoeveelheden bestaande software die is ontwikkeld en geoptimaliseerd voor x86- en in toenemende mate Arm-platformen.

BER10 moet daarom vooral worden gezien als een concrete technologische mijlpaal. Openchip heeft aangetoond dat een Europese organisatie een geavanceerde Linux-capabele RISC-V-processor kan ontwerpen en realiseren en gebruikt die chip nu als basis voor zwaardere producten.

Voor Europese datacenters kan dat op termijn relevant worden. Niet omdat BER10 onmiddellijk bestaande processors gaat vervangen, maar omdat naast Europese datacenters, cloudplatformen en software ook een Europese processorlaag begint te ontstaan. En juist die onderste laag van de infrastructuur wordt steeds belangrijker nu AI de behoefte aan hoogwaardige en energie-efficiënte rekenkracht snel verder opvoert.