Nieuwe OCP-metric moet zichtbaar maken hoeveel datacentercapaciteit verloren gaat aan infrastructuur

Hoeveel van de elektrische capaciteit van een datacenter is daadwerkelijk beschikbaar voor servers en AI-systemen? Die vraag wordt steeds belangrijker nu netcapaciteit schaars is en AI-racks steeds meer vermogen vragen. Het Open Compute Project introduceert daarom Power Compute Effectiveness (PCE), een nieuwe meetmethode die inzichtelijk maakt hoeveel van het beschikbare elektrische vermogen naar IT-apparatuur kan gaan en hoeveel capaciteit wordt gereserveerd voor koeling, stroomdistributie en andere voorzieningen. De nieuwe metric moet datacenteroperators helpen meer uit hun bestaande elektrische infrastructuur te halen.
Datacenters worden traditioneel vooral beoordeeld op hun energie-efficiëntie. De bekendste maatstaf daarvoor is Power Usage Effectiveness (PUE), die aangeeft hoeveel energie een datacenter als geheel verbruikt in verhouding tot de energie die daadwerkelijk door de IT-apparatuur wordt gebruikt. Hoe dichter de PUE bij 1,0 ligt, hoe efficiënter het datacenter met energie omgaat.
Maar volgens een nieuwe whitepaper binnen het Open Compute Project (OCP) vertelt PUE niet het hele verhaal. Zeker nu de groei van AI leidt tot een sterke toename van het benodigde elektrische vermogen, wordt een andere vraag minstens zo belangrijk: hoeveel van de gecontracteerde en geïnstalleerde elektrische capaciteit kan überhaupt aan IT-apparatuur worden toegewezen? Om die vraag te beantwoorden, presenteren Yunshui Chen, Paul Quigley en Jake Roberts van Airsys in een op 5 oktober 2026 gepubliceerde OCP-whitepaper een nieuwe metric: Power Compute Effectiveness.
Beschikbare capaciteit
Het belangrijkste verschil tussen PUE en PCE zit in wat er precies wordt gemeten. PUE kijkt naar het daadwerkelijke energieverbruik tijdens het gebruik van een datacenter. PCE richt zich juist op de elektrische capaciteit waarvoor een datacenter is ontworpen en die binnen de gekozen infrastructuur beschikbaar is.
Een datacenter kan bijvoorbeeld beschikken over een elektrische aansluiting van 20 MW, maar dat betekent niet dat ook 20 MW beschikbaar is voor servers, storage en netwerkapparatuur. Een deel van dat vermogen moet worden gereserveerd voor koelmachines, pompen, ventilatoren, UPS-systemen, elektrische distributieverliezen, verlichting, beveiliging en andere ondersteunende voorzieningen.
PCE brengt deze verdeling in kaart. De metric wordt uitgedrukt als een getal tussen 0 en 1. Een PCE van 0,75 betekent bijvoorbeeld dat 75 procent van de beschikbare elektrische capaciteit structureel kan worden toegewezen aan IT-apparatuur. De overige 25 procent is bestemd voor de ondersteunende infrastructuur en de verliezen in de elektrische distributie.
De berekening is relatief eenvoudig. Van de totale beschikbare elektrische capaciteit worden drie categorieën afgetrokken: de capaciteit voor koeling en warmteafvoer, de verliezen bij elektrische conversie en distributie, en het vermogen voor overige ondersteunende systemen. Wat overblijft, is de capaciteit die structureel beschikbaar is voor IT.
Het gaat daarbij nadrukkelijk niet om de hoeveelheid elektriciteit die op een bepaald moment daadwerkelijk wordt gebruikt. PCE beschrijft de verdeling van de ontworpen capaciteit, onafhankelijk van de actuele belasting van het datacenter.
Twee rekenvoorbeelden
De whitepaper werkt de methode uit aan de hand van twee rekenvoorbeelden. Het eerste betreft een middelgroot colocatiedatacenter met een elektrische capaciteit van 20 MW en N+1-redundantie. In dit voorbeeld is 4,8 MW gereserveerd voor koeling en warmteafvoer. Daaronder vallen onder meer chillers, koeltorens, pompen en luchtbehandelingssystemen. Daarnaast gaat 0,7 MW op aan verliezen in UPS-systemen, transformatoren en elektrische distributie. Voor overige voorzieningen, waaronder verlichting, brandbeveiliging, toegangscontrole en gebouwbeheersystemen, is nog eens 0,4 MW nodig. Van de oorspronkelijke 20 MW blijft daardoor 14,1 MW over voor IT-apparatuur. De PCE bedraagt in dit geval 0,705.
Het tweede voorbeeld betreft een hyperscale datacenter met een capaciteit van 100 MW. Hier is 16 MW nodig voor koeling, 3,5 MW voor elektrische verliezen en 1,5 MW voor overige voorzieningen. Daardoor resteert 79 MW voor IT-apparatuur, wat neerkomt op een PCE van 0,79. Beide voorbeelden zijn illustratieve berekeningen en geen meetresultaten van bestaande datacenters.
De voorbeelden laten zien dat het aandeel van de beschikbare capaciteit dat aan IT kan worden toegewezen aanzienlijk kan verschillen. Tegelijkertijd benadrukken de auteurs dat PCE niet bedoeld is om één specifieke infrastructuurarchitectuur voor te schrijven of een universele streefwaarde vast te stellen. De uitkomst hangt onder meer af van het koelconcept, de elektrische infrastructuur, de gekozen redundantie en de systeemgrenzen waarbinnen wordt gerekend.
Op zoek naar 'stranded capacity'
Een centraal begrip in de whitepaper is “stranded capacity”: elektrische capaciteit die wel beschikbaar en gecontracteerd is, maar binnen de gekozen infrastructuur niet aan IT-apparatuur kan worden toegewezen.
Volgens de auteurs blijft deze capaciteit bij traditionele metingen vaak buiten beeld. Een PUE-meting kan bijvoorbeeld laten zien dat een datacenter efficiënt functioneert, maar vertelt niet rechtstreeks hoeveel extra IT-vermogen beschikbaar zou kunnen komen wanneer de koelarchitectuur of elektrische distributie anders wordt ingericht.
Juist dat maakt PCE volgens de onderzoekers interessant voor bestaande datacenters. Door de verdeling van het elektrische vermogen zichtbaar te maken, kunnen operators onderzoeken waar aanpassingen aan de infrastructuur zinvol zijn.
Denk bijvoorbeeld aan het vervangen van koelinstallaties door systemen die bij de gekozen ontwerpcondities minder elektrisch vermogen nodig hebben. Ook veranderingen in de stroomdistributie, zoals efficiëntere UPS-systemen of andere distributiearchitecturen, kunnen invloed hebben op de hoeveelheid vermogen die uiteindelijk voor IT beschikbaar is.
Vooral interessant voor AI-datacenters
De introductie van PCE komt op een moment waarop de elektrische infrastructuur voor veel datacenters een steeds belangrijkere beperking vormt. Door de opkomst van AI nemen de vermogensdichtheden in racks sterk toe. Daardoor wordt niet alleen de totale hoeveelheid beschikbare elektriciteit belangrijker, maar ook de manier waarop dat vermogen door het datacenter wordt verdeeld.
Voor operators die nieuwe AI-clusters willen plaatsen, kan PCE helpen bij de vraag hoeveel IT-capaciteit binnen een bestaande elektrische aansluiting mogelijk is. Ook bij uitbreidingen en renovaties kan de metric worden gebruikt om verschillende technische scenario's te beoordelen.
Stel dat een datacenter met een aansluiting van 20 MW zijn PCE door aanpassingen aan de infrastructuur zou kunnen verhogen van 0,70 naar 0,75. Dan stijgt de structureel beschikbare IT-capaciteit van 14 naar 15 MW. Dat is 1 MW extra vermogen voor IT-apparatuur zonder dat de totale elektrische aansluiting groter hoeft te worden. Vooral in gebieden waar uitbreiding van de netaansluiting moeilijk of langdurig is, kan dit type capaciteitsanalyse relevant zijn. Het optimaliseren van de bestaande infrastructuur kan daar een alternatief of aanvulling zijn op het aanvragen van extra elektrisch vermogen.
Ook bruikbaar voordat een datacenter operationeel is
Een ander verschil met PUE is dat PCE al tijdens de ontwerpfase kan worden berekend. Er zijn volgens de auteurs namelijk geen actuele meetgegevens nodig. De methode maakt gebruik van informatie die doorgaans al beschikbaar is in technische documentatie, zoals aansluitcontracten, elektrische schema's, specificaties van apparatuur en commissioningrapporten.
Daarbij stelt de whitepaper wel duidelijke voorwaarden. Zo moeten de grenzen van het datacenter waarvoor de berekening wordt uitgevoerd expliciet worden vastgelegd. Ook moet worden aangegeven van welke redundantieconfiguratie wordt uitgegaan, bijvoorbeeld N, N+1 of 2N. Daarnaast moeten de ontwerpcondities voor onder meer koeling en elektrische distributie worden gedocumenteerd. Denk aan de veronderstelde IT-belasting, omgevingstemperatuur en aanvoer- en retourtemperaturen van koelsystemen.
Deze voorwaarden moeten voorkomen dat datacenters op basis van verschillende aannames worden vergeleken. Een PCE-waarde heeft immers weinig betekenis wanneer niet duidelijk is welke systemen in de berekening zijn meegenomen. Volgens de auteurs is voor toepassing van de methode geen nieuwe meetinfrastructuur nodig. Dat maakt het mogelijk om PCE zowel voor individuele datacenters als voor complete vastgoed- of datacenterportfolio's te berekenen.
Aanvulling op bestaande meetmethoden
De onderzoekers benadrukken dat PCE niet bedoeld is als vervanging van bestaande metrics. Naast PUE worden in de whitepaper onder meer Data Center Infrastructure Efficiency (DCiE), Total-Power Usage Effectiveness (TUE), Carbon Usage Effectiveness (CUE) en Water Usage Effectiveness (WUE) besproken.
Al deze meetmethoden kijken naar andere aspecten van de prestaties van een datacenter. Waar PUE en DCiE zich richten op de operationele energie-efficiëntie, geven CUE en WUE inzicht in respectievelijk de klimaatimpact en het waterverbruik. TUE kijkt verder in de energieketen, tot aan de energie die daadwerkelijk bij de rekencomponenten binnen IT-apparatuur terechtkomt.
PCE voegt daar een dimensie aan toe: de verdeling van de beschikbare elektrische capaciteit voordat het datacenter daadwerkelijk in bedrijf is of onafhankelijk van de actuele operationele situatie.
Daarmee ontstaat volgens de auteurs een instrument dat niet alleen geschikt is voor rapportages, maar ook voor investeringsbeslissingen. Datacenteroperators kunnen de metric bijvoorbeeld gebruiken om te bepalen welke bestaande locaties het meeste potentieel hebben voor uitbreiding van de IT-capaciteit zonder vergroting van de elektrische aansluiting.
Meer over
Lees ook
IDC verhoogt groeiverwachting markt voor open datacenterhardware naar 800 miljard dollar
Open hardware lijkt bezig aan een opmerkelijke opmars in de datacenterwereld. Onderzoeksbureau IDC heeft zijn verwachtingen voor de wereldwijde uitgaven aan infrastructuur op basis van Open Compute Project-ontwerpen fors naar boven bijgesteld. Waar vorig jaar nog werd gerekend op 295 miljard dollar in 2029, verwacht IDC inmiddels dat de jaa1
Nieuwe technologie kan AI-berekeningen naar het elektriciteitsnet verplaatsen
De EU wil dat datacenters een duurzamer onderdeel van het energiesysteem worden. Een onderzoeker van de toonaangevende universiteit voor energieonderzoek in Europa, de Universiteit van Aalborg, heeft een technologie ontwikkeld waarmee bestaande energiecentrales een deel van de AI-berekeningen kunnen overnemen en zo zowel datacenters als elektricit1
Er is iets onverwachts aan de hand met het energieverbruik van datacenters
Volgens onderzoeksjournalisten die samenwerken voor Lighthouse reports zijn datacenters in Europa, dus ook in Nederland, goed in het verzwijgen of verhullen van het werkelijke water- en energieverbruik. Die melding haalt de pers een week na de Europese Commissie een eerste EED (Europese energie-efficiëntierichtlijn) rapportage online heeft ge1




