Europese processor Rhea1 zet eerste stap richting soevereine supercomputing

Europa heeft een belangrijke stap gezet in de ontwikkeling van eigen processortechnologie voor supercomputers, AI en datacenters. SiPearl, de Franse fabless chipontwerper achter de Europese Rhea1-processor, heeft deze maand de eerste succesvolle power-on van de chip uitgevoerd. Daarmee is de eerste generatie Europese high-performance server-CPU voor soevereine supercomputing en AI voor het eerst daadwerkelijk ingeschakeld.

Volgens SiPearl zijn de eerste resultaten positief. De processor gedraagt zich tijdens de eerste tests zoals ontworpen. Daarmee begint nu een zogeheten functioneel bring-up-traject van twaalf weken, waarin het bedrijf in zijn laboratoria stap voor stap alle hardware- en softwarefuncties, interfaces en prestatiekenmerken valideert. De algemene beschikbaarheid van Rhea1 staat gepland voor eind 2026.

De introductie van Rhea1 is meer dan een technische mijlpaal. De processor moet een belangrijke bouwsteen worden onder de Europese ambitie om minder afhankelijk te worden van niet-Europese technologie in strategische digitale infrastructuur. Supercomputers en AI-systemen zijn daarbij cruciaal, omdat ze steeds vaker worden ingezet voor wetenschappelijk onderzoek, klimaatmodellen, industriële simulaties, defensietoepassingen, medische innovatie en grootschalige data-analyse.

Rhea1 krijgt bovendien direct een prominente rol. De processor zal worden gebruikt in de CPU-clustermodule van Jupiter, de eerste exascale supercomputer van Europa. Jupiter is eigendom van EuroHPC en wordt gehost en beheerd door het Jülich Supercomputing Centre in Duitsland. Daarmee komt de Europese processor terecht in een van de meest strategische high-performance computing-projecten van Europa.

Technisch gezien is Rhea1 een zeer complexe chip. Met meer dan 61 miljard transistors, oftewel 7,8 miljard equivalente gates, noemt SiPearl het de meest complexe server-CPU die ooit in Europa is ontworpen. De chip bevat in één package 80 Arm Neoverse V1-cores, gericht op hoge rekenprestaties en een gunstige verhouding tussen prestaties en energieverbruik. Iedere core beschikt over twee 256-bit Scalable Vector Extension-engines, waarmee vectorberekeningen versneld kunnen worden zonder onnodig veel chipoppervlak en energie te verbruiken.

Een belangrijk onderdeel van het ontwerp is het ingebouwde High Bandwidth Memory. Rhea1 bevat vier HBM-stacks, waardoor de processor is afgestemd op toepassingen waarbij geheugenbandbreedte vaak de beperkende factor is. Dat geldt onder meer voor supercomputing, big data en AI-inferentie. Daarnaast beschikt de chip over vier DDR5-interfaces met ondersteuning voor twee DIMM’s per kanaal en 104 PCIe Gen5-lanes, goed voor maximaal zes keer zestien lanes plus twee keer vier lanes.

Volgens SiPearl moet Rhea1 niet alleen concurreren op prestaties. De processor is ook bedoeld als basis voor een soevereine Europese compute- en AI-stack. Daarbij spelen naast rekenkracht ook veiligheid, energie-efficiëntie, flexibiliteit en software een rol. Het bedrijf noemt specifiek de behoefte aan hardware zonder achterdeuren of kill switches, een thema dat steeds nadrukkelijker terugkomt in Europese discussies over digitale soevereiniteit.

Philippe Notton, oprichter en CEO van SiPearl, plaatst de mijlpaal nadrukkelijk in dat Europese kader. Volgens hem geeft Rhea1 invulling aan de opdracht die vanuit de Europese Unie eerst aan het European Processor Initiative-consortium en vervolgens aan SiPearl is meegegeven: hoogwaardige processortechnologie en de bijbehorende expertise terugbrengen naar Europa. Sinds de oprichting van SiPearl in 2020 heeft het bedrijf naar eigen zeggen een team opgebouwd waarin ervaren specialisten jongere engineers opleiden.

Komende maand zal SiPearl Rhea1 op meerdere internationale beurzen tonen. De processor is te zien tijdens Innovex-Computex in Taipei, VivaTech in Parijs en ISC High Performance in Hamburg. Daarmee richt het bedrijf zich nadrukkelijk op zowel de Europese markt als het internationale ecosysteem rond supercomputing, AI en datacenters.