Er is iets onverwachts aan de hand met het energieverbruik van datacenters

Volgens onderzoeksjournalisten die samenwerken voor Lighthouse reports zijn datacenters in Europa, dus ook in Nederland, goed in het verzwijgen of verhullen van het werkelijke water- en energieverbruik. Die melding haalt de pers een week na de Europese Commissie een eerste EED (Europese energie-efficiëntierichtlijn) rapportage online heeft geplaatst.

Over de EED en de verplichtingen die daardoor voor datacenters gelden is op Datacenterworks al meermaals geschreven (zie bijvoorbeeld link1 en link2). De kritiek van Lighthouse reports is dan ook niet onverwacht. Nog voor de EED van kracht werd, waren er geluiden dat (met name) Amerikaanse partijen onder de verplichte aanlevering van data uit probeerden de te komen.

Na twee jaar EED input kan de Europese Commissie nu voor het eerst iets communiceren over het aantal en het verbruik van datacenters. Onderstaande quote uit dat verslag spreekt verder voor zich.

Gezien de complexiteit van het datacenterlandschap en het gebrek aan openbaar beschikbare gegevens hierover, levert deze steekproef nu al waardevolle inzichten op en vormt zij een zinvol uitgangspunt voor het in kaart brengen van heersende trends in de sector.

Er wordt een toename van het aantal ingediende gegevens verwacht in de komende rapportageperioden, aangezien de bekendheid met de rapportageregeling toeneemt en exploitanten de tijd hebben gehad om zich aan te passen aan de nieuwe regelgevingsprocessen en de benodigde gegevens te verzamelen.

De Commissie roept de lidstaten echter op om te zorgen voor een volledige en snelle tenuitvoerlegging van artikel 12 van de EED en zal de handhaving versnellen om ervoor te zorgen dat het aantal rapporterende datacentra in de toekomst toeneemt, ter ondersteuning van toekomstige analyses en om beter onderbouwde beleidsvorming mogelijk te maken. De Commissie roept ook exploitanten van datacentra op om aan hun rapportageverplichtingen te voldoen.

Om de tenuitvoerlegging te ondersteunen en voor meer transparantie te zorgen, ondersteunt de Commissie exploitanten door een gebruikershandleiding, een gids voor rapporteurs, veelgestelde vragen en richtsnoeren openbaar beschikbaar te stellen. In dit kader heeft de Commissie in de tweede rapportageperiode al voorlopige gegevens ontvangen van ten minste 30 % meer datacentra. Deze gegevens zullen worden geanalyseerd in een volgend verslag dat de Commissie momenteel opstelt.

Voor de eerste rapportageperiode is een beoordeling van de gegevenskwaliteit uitgevoerd om de plausibiliteit, nauwkeurigheid en consistentie van de gerapporteerde indicatoren te controleren en de betrouwbaarheid van de daaropvolgende analyses en interpretaties te waarborgen.

In totaal wordt 70,1% van de gerapporteerde gegevens als betrouwbaar beschouwd, wat inhoudt dat er voor de betreffende indicatoren consistente cijfers zijn gerapporteerd. Omdat datacenters in de eerste rapportageperiode echter niet altijd de volledige reeks KPI’s hebben gerapporteerd, verschilt het aantal gegevenspunten per indicator.

Deze inconsistenties moeten worden aangepakt door middel van verdere validatie en betrokkenheid van belanghebbenden, maar ook door de definities en meetmethodieken van de indicatoren te verduidelijken. Dit is essentieel om de betrouwbaarheid van de dataset te verbeteren en een nauwkeuriger beeld te krijgen van het energie- en waterverbruik binnen het ecosysteem van datacenters in de EU.

Kwaliteit data

Wat hier aan opvalt is om te beginnen dat de EC aangeeft dat nog steeds niet ieder datacenter data heeft aangeleverd. Partijen die wel aan de wettelijke plicht voldoen in data aanleveren doen dat niet allemaal even nauwkeurig of correct. De EC noemt dat 70,1% van de data als betrouwbaar geldt. Met andere woorden 3 op de 10 antwoorden is dat niet.

Bij een dergelijke grote afwijking wordt het lastig goed zicht te krijgen op de sector. Het ligt dan ook voor de hand dat Lighthouse reports en anderen hier op reageren.

Cijfers die niet aansluiten

Maar er speelt nog meer. Dat datacenters in de schijnwerpers staan is bekend. EED versterkt die aandacht. Daardoor beginnen nu ook cijfers naar buiten de komen die niet aansluiten op eerdere uitspraken gedaan door vertegenwoordigers van die sector.

Energieverbruik dat veel lager is

Het wordt duidelijk dat in meerdere EU lidstaten het echte energieverbruik van de sector aanzienlijk lager is dan op basis van eerdere prognoses en uitspraken was verwacht. Daarbij is dit een verschijnsel dat volgens deskundigen ook landen buiten de EU zichtbaar is.

De afgelopen jaren heeft Uptime Institute meerdere keren kanttekeningen geplaatst bij de groeicijfers die datacenterbouwers en exploitanten deelden. Kritische journalisten als Ed Zitron hebben diverse keren uitgelegd dat de groei van AI hyperscale omgevingen vooral op papier bestaat. Het lagere echte energieverbruik lijkt die twee opvattingen te bevestigen.

Meer dan prognoses bijstellen

Als het reële verbruik van datacenters aanzienlijk lager is dan moeten niet alleen prognoses worden bijgesteld. Ook de cijfers die betrekking hebben op het heden dienen dan onder de loep genomen te worden. 

Het beeld van een sector, inclusief alle schakels in de keten, is toe aan een herijking. Dat is mede mogelijk omdat er nu dankzij EED betere en verifieerbare cijfers beschikbaar komen

De bedoeling van EED was nooit om de markt op te schudden, maar het lijkt nu onbedoeld een van de factoren te zijn die dat wel doet.